हमाली (चढ-उतार मजुरी)
हमाली म्हणजे माल गाडीत चढवण्याची आणि उतरवण्याची मजुरी. इंग्रजीत याला porterage किंवा loading-unloading labour charges म्हणतात; हमाल म्हणजे माल उचलणारा व रचणारा मजूर. साधारणपणे ती ट्रकच्या भाड्यात धरलेली नसते, ठरलेले असल्याशिवाय.
सविस्तर माहिती व कायदेशीर नियम
हमाली म्हणजे हमालांना (मजुरांना) सुरुवातीला माल गाडीत चढवण्यासाठी आणि शेवटी उतरवण्यासाठी दिली जाणारी रक्कम. हा शब्द हिंदी, गुजराती आणि मराठीत वापरला जातो; इंग्रजी कागदपत्रांत "loading charges", "unloading charges", "porterage" किंवा "labour" लिहिलेले आढळेल. महाराष्ट्रात याच कामगारांना अनेकदा माथाडी म्हणतात.
हमाली भाड्यापासून वेगळी आहे. भाडे A ते B पर्यंत माल पोहोचवण्याचे आहे, हमाली दोन्ही टोकांना माल हाताळण्याची. बुकिंगमध्ये "भाड्यात चढ-उतार समाविष्ट" असे लिहिलेले नसेल तर हमाली वेगळी समजा. कोण देणार हे संमतीवर आहे. साधारण पद्धतीत चढवण्याची हमाली पाठवणारा आणि उतरवण्याची हमाली घेणारा देतो, पण ब्रोकर स्वतः करवून बिलात जोडण्याचेही ठरवू शकतो.
आधारही संमतीने ठरतो आणि बाजार व मालानुसार बदलतो: प्रति गाडी एकरकमी, प्रति गोणी किंवा कार्टन, किंवा प्रति टन. आम्ही दर सांगत नाही कारण ते स्थानिक असतात. लोडिंगपूर्वी आधार आणि रक्कम ठरवून लिहून ठेवा.
बिल्टी आणि बिलावर हमाली वेगळ्या ओळीत दिसते. Bilty Maker मध्ये लोडिंग/हमाली चार्ज आणि अनलोडिंग चार्जचे फील्ड आहेत. ट्रान्सपोर्टरने मजूर लावून ग्राहकाला बिल केले तर ती बिलाच्या रकमेचा भाग बनते, म्हणून साधारणपणे भाड्यासोबत त्यावर कर लागतो; नेमकी वागणूक CA कडून पक्की करा.
सामान्य वाद: ड्रायव्हर खिशातून हमाली देतो आणि परत मिळत नाही; पार्टी "भाडे ऑल-इन्क्लुसिव होते" म्हणून नकार देते. बिल्टीवर हमालीची ओळ ठेवा आणि मजुरीची पावती जपा.
| ओळ | कशासाठी | साधारणपणे कोण देतो |
|---|---|---|
| लोडिंग हमाली | सुरुवातीच्या ठिकाणी माल गाडीत चढवणे | कन्साइनर, किंवा ठरल्याप्रमाणे |
| अनलोडिंग हमाली | गंतव्य ठिकाणी माल गाडीतून उतरवणे | कन्साइनी, किंवा ठरल्याप्रमाणे |
| आधार: प्रति गोणी, प्रति टन किंवा एकरकमी | रक्कम कशी काढली जाते | बुकिंगमध्ये ठरलेले |
भारतीय मालवाहतुकीचे प्रत्यक्ष उदाहरण
"उदाहरणार्थ: ब्रोकर 400 सिमेंट गोण्यांचा ट्रक बुक करतो. बुकिंगमध्ये लिहिले आहे भाडे ₹30,000 वेगळे, कारखान्यावर चढवण्याची हमाली कन्साइनर आणि दुकानावर उतरवण्याची हमाली कन्साइनी देईल, दोन्ही ठरलेल्या प्रति गोणी दराने. बिल्टीवर दोन्ही हमाल्या भाड्याखाली वेगळ्या ओळीत दिसतात."
महत्त्वाचे प्रश्न व उत्तरे
हमालीचा अर्थ इंग्रजी आणि मराठीत काय?
इंग्रजीत: loading and unloading labour charges किंवा porterage. मराठीत: माल चढवण्या-उतरवण्याची मजुरी, जी हमालाला दिली जाते.
हमाली कोण देतो: पाठवणारा, घेणारा की गाडी मालक?
संमतीने. साधारणपणे चढवण्याची हमाली पाठवणारा आणि उतरवण्याची हमाली घेणारा देतो. गाडी मालक साधारणपणे देत नाही, भाडे चढ-उतारासह ठरलेले असल्याशिवाय.
हमाली कशी लावतात: प्रति गोणी, प्रति टन की प्रति गाडी?
तिघांपैकी कोणतीही, बाजार आणि मालानुसार. दर स्थानिक किंवा संमतीचा असतो, म्हणून लोडिंगपूर्वी आधार आणि रक्कम ठरवा.
यासाठी मोफत टूल आणि फीचर
इतर उपयुक्त वाहतूक संज्ञा:
Bilty ने तुमच्या मालवाहतूक ऑफिसचे काम ऑटोमेट करा
नियमानुसार बिल्ट्या तयार करा, पार्टी लेजर ट्रॅक करा आणि गाड्यांचा खर्च सांभाळा.